Ysgrifennwyd ein cynigion cyllideb ddrafft gyda'r nod o ddiogelu ein preswylwyr mwyaf bregus, wrth barhau i ddarparu gwasanaethau allweddol.
Mae'r Cyngor eisoes wedi cymryd camau i arbed arian, ond ni allwn ariannu'r holl wasanaethau a ddarparwn heb wneud newidiadau.
Ar ôl ystyried rhai mân addasiadau ariannol eraill mae angen i'r Cyngor fynd i'r afael â diffyg gwerth £8.6 miliwn i gydbwyso'r gyllideb ar gyfer 2026/27 ac mae'n cynnig gwneud hyn drwy gymysgedd o fwy o Dreth Gyngor a rhaglen arbedion ac effeithlonrwydd.
Mae'r Cyngor wedi cymryd nifer o gamau i wneud arbedion ond yn syml, ni allwn dalu am yr holl wasanaethau y mae angen i ni eu darparu heb y cynigion canlynol.
Byddai codi'r Dreth Gyngor 5.5% (byddai hyn yn cadw Bro Morgannwg ymhell islaw cyfartaledd Cymru) yn helpu tuag at gau'r bwlch. Mae pob cynnydd o 1% yn y dreth Gyngor yn rhoi gwerth £1m ychwanegol o gyllid i'r Cyngor ar gyfer gwasanaethau. Fodd bynnag, i drigolion mae'r cynnydd arfaethedig yn y Dreth Gyngor o 5.5% yn cyfateb i £1.75 ychwanegol yr wythnos ar gyfer eiddo hanner ffordd ar hyd y raddfa fandio yng nghategori D. Mae hefyd yn llai na'r cynnydd cyfartalog a ragwelir yng Nghymru, sy'n golygu y bydd biliau yn y Fro yn parhau'n rhatach na 75% o'r wlad.
Os cytunir ar 5.5% gan y Cyngor llawn ym mis Mawrth yna bydd angen i'r Cyngor ddod o hyd i werth £2.772m ychwanegol o arbedion drwy ein strategaeth gyllidebol. Ar hyn o bryd mae gan y Cyngor y bumed gyfradd isaf Treth Gyngor ledled Cymru a bydd yn dal y swydd hon gyda'r cynnydd arfaethedig o 5.5%.
Dyma rai enghreifftiau eraill o sut rydym yn bwriadu gwneud arbedion yn 2026/27:
- Sicrhau fod gwasanaethau dewisol yn talu eu costau lle bynnag y bo hynny'n bosibl
- Adolygu sut rydym yn prynu ac yn darparu gwasanaethau, gan ddefnyddio offer digidol a dulliau a rennir i weithio'n ddoethach tra'n cadw'r pethau sylfaenol yn iawn
- Helpu disgyblion i aros mewn ysgolion lleol lle bynnag y bo modd, gan leihau'r angen am leoliadau arbenigol
- Defnyddio technoleg ac arferion gorau mewn gofal fel bod oedolion yn derbyn cefnogaeth gydag urddas ac effeithlonrwydd
Buddsoddi mewn cyfleusterau lleol fel y gall plant a phobl ifanc aros yn eu cymunedau
Fodd bynnag, pe bai'r Dreth Gyngor yn codi 6.5%, gallem ddefnyddio'r cyllid ychwanegol i fuddsoddi mewn:
- Gwasanaeth Ieuenctid (£380k) — mwy o gefnogaeth i sgiliau pobl ifanc ac iechyd meddwl
- Gwasanaeth Bysiau Gwledig (£500k) — darparu cysylltiadau gwell i gymunedau gwledig
- Parciau a Gerddi (£120k) — cyllid ychwanegol i adfer gwaith o fewn parciau a gerddi ar draws y Fro a gyfrannodd yn flaenorol at statws y Faner Werdd.
